محمد قنبرى

492

شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى )

صرف‌نظر از سند آنها ، قرائن قطعى بر صحت آنها وجود دارد ، در محيطى كه نشر فضائل خاندان عصمت و طهارت چوبهء دار را به همراه خود داشته است بديهى است كه اگر روايتى در مدح اين خانواده - آن هم از كسى كه خود سنى است - نقل شود قطعاً روايتى صحيح است . « 1 » بعد از ذكر اين چند نكته ، در مورد مسائل مطروحه در مصاحبه عرض مىشود كه : اولًا : در كتاب اخبار موضوعه ملاعلى قارى در ضمن احاديث مجعوله ، حديث فضايل سور را ذكر مىكند . « 2 » از دقت در تعبير و تعليل او روشن مىشود كه مرادش حديث مفصل ابى بن كعب است كه در فضايل تك تك سوره‌هاى قرآن وارد شده است و يا احاديث مانند آن در كشف الخفاء نيز ، اين‌گونه احاديث را انكار مىكند ولى 9 حديث از اين باب را استثناء مىكند و حكم به صحت آنها مىنمايد . « 3 » بنابراين بر خلاف نقلى كه در مصاحبه آمده است عجلونى به مجعول بودن تمام روايات اين فصل حكم نمىكند . ثانياً : دليلى كه در اين كتب بر مجعول بودن اين روايات آورده‌اند ( / اعتراف خود حديث‌تراش ) بر فرض صحت تنها شامل حال حديث ابى و احتمالًا چند حديث ديگر مىشود و اگر بر فرض روايات ديگر صحيح هم نباشد نمىتوان آنها را مجعول شمرد بلكه مجعول بودن - همچنان‌كه خود مؤلفين اين كتب بدان اعتراف دارند - ، « 4 » احتياج به دليل دارد . گذشته از اين ، راويان روايتى كه مجعول بودن روايت ابى را ثابت مىكند نيز ناشناخته‌اند . « 5 » بنابراين حكم به جعلى بودن حتى روايت ابى هم ممكن نيست .

--> ( 1 ) . دلائل الصدق ، ج 1 ، صفحه اول مقدمه . ( 2 ) . الاسرار المرفوعة فى الاخبار الموضوعة ، قارى ملاعلى بن محمد ، دارالامانة و مؤسسه الرساله ، بيروت 1391 ق ، ص 475 . ( 3 ) . كشف الخفاء ، ج 2 ، ص 558 ، 564 . ( 4 ) . اخبار موضوعه ، ص 73 - 74 ؛ كشف الخفاء ، ج 1 ، ص 8 . ( 5 ) . تدريب الراوى فى شرح تقريب النواوى السيوطى جلال الدين عبدالرحمن بن ابى بكر ، المكتبه العلميه ، مدينه منوره ، 1379 ق ، ص 189 و 190 . در اين كتاب متذكر شده است كه احاديثى در مورد فضائل سوره‌هايى چند ، وارد شده است كه بعضى صحيح و بعضى حسن و بعضى ضعيف غير مجعول مىباشد .